بسم الله الرحمن الرحیم
شرف الدين على اليزدى(790 - 858 هـ = 1388 - 1454 م)
شرف الدين على اليزدى(790 - 858 هـ = 1388 - 1454 م)
موجز دائرة المعارف الإسلامية (20/ 6174)
شرف الدين
على اليزدى: شاعر فارسى ومؤرخ ولد فى يزد، وكان صاحبًا لشاهرخ وخاصة لولده ميرزا إبراهيم سلطان المتوفى عام 838 هـ (1434 - 1435 م). وقد أقيم ميرزا سلطان محمد واليا على العراق العجمى عام 846 هـ (1442 م)
فاستدعى شرف الدين إلى قم وجعله من مستشاريه وانتقض هذا الأمير عام 850 هـ (1446 - 1447 م) فاتهم شرف الدين بأن له يدا فى هذه المؤامرة، ولكنه نجا من الموت الذى حكم به عليه شاهرخ بفضل شفاعة ميرزا عبد اللطيف بن ألغ بك الذى استقدمه إلى سمرقند. وسمح له سلطان محمد الذى أصبح صاحب أمير خراسان بعد وفاة شاهرخ بالعودة إلى يزد (853 هـ = 1449 - 1450 م) حيث توفى بها 858 هـ (1454 م). ودفن فى المدرسة الشرقية التى بناها فى قرية تفت.
وقد كتب شرف الدين سنة 828 هـ (1424 - 1425 م) تاريخ تيمور "ظفر نامه" بأسلوب قوى مستمدًا معلوماته فيما يظهر من كتاب لم ينشر يحمل العنوان نفسه كتبه نظام الدين الشامى بأمر من تيمور 804 - 806 هـ. (1401 - 1403 م) ومن هذا الكتاب مخطوط وحيد محفوظ بالمتحف البريطانى. وقد ترجم هذا التاريخ إلى اللغة الفرنسية بتى ده لاكروا Petis de la Croix (1772) ثم ترجمة داربى J.Darby إلى الإنكليزية نقلا عن الفرنسية، ونشر نص هذا الكتاب دون المقدمة فى المكتبة الهندية Bibliotheca Indica (كلكته عام 1887 - 1888). وكتب شرف الدين أيضًا باسمه المستعار (تخلص) "شرب" رسالة فى الأحاجى وأخرى فى المربعات السحرية، وشرحا لبردة البوصيرى، وله أيضًا أشعار مختلفة.
المصادر:
(1) خواندمير: حبيب السير، مجلد 3، جـ 3، ص 148.
(2) دولت شاه تذكرة، طبعة Browne ص 378 - 381.
(3) Geschichte d,schdn. Redek Pers: J. von Hammer, ص 284.
(4) Pers. Catal Brit Mus.: Rieu ص 173 - 175.
(5) Hist. of Pers. Liter.under Tartar dominion: E.G. Browne ص 183، 362 - 365.
الشنتناوى [إيوار Cl. Huart]
شرفالدین علی یزدی-ویکی پدیا
شرف الدین علی یزدی
محاصره قلعه گوری (Gori Fortress) توسط تیمور در گرجستان در کتاب ظفرنامه تیموری
زادهٔ تفت
درگذشت یزد
ملیت ایران ایران
پیشه شاعر
عنوان شرف
دوره تیموریان
شرفالدین علی یزدی از نویسندگان و عرفاي ایرانی دوران تیموریان است.
زندگی
شرفالدین علی یزدی در حوالی دهه ۷۹۰ در یزد یا در نزدیکی شهر تفت حدود سی کیلومتری شمال غرب یزد چشم به جهان گشود. وی در فنون ادب و انواع کمالات ماهر و بسیار فصیح و منشی بلیغ بود. در فن انشا به تمامی اهل عصر خود تقدم داشت و به فقر و تصوف راغب و در معما دارای دستی توانا بود واو تدوینکننده این فن میباشد.
وی ازجمله رجالی است که عهد آل مظفر و دوران تیموری را درک کردهاست. در نزد تیمورلنگ مقرب بود و ابراهیم بن شاهرخ بن تیمور هم نسبت به وی محبت بسیاری داشتهاست و برحسب اصرار او کتاب ظفرنامه تیموری را که حاوی احوال تاریخی خانواده تیموری و فتوحات امیرتیمور میباشد درظرف چهارسال تألیف کرد و اطلاعات خود را از (ظفرنامه نظام شاهی) و مطالبی که روزنامه چیان این کتاب دراین زمینه بهشمار میرود نیز بدان افزود،
چندی پس از تألیف این کتاب مقدمهای در شرح قبایل ترک کتاب نوشته که به تاریخ جهانگیر یا (مقدمه ظفرنامه) معروف شدهاست. شرفالدین علی یزدی در اواخر زندگی در خانقاه عزلت شاه ولی تفت زندگی میکرد و در همانجا در سال ۸۵۸ چشم از جهان فروبست.
وی را در مزارشرفیه کنار مسجد امير چخماق یزد به خاک سپردند.
دیگر نوشته ها
سه رساله به نام مناظر
منتخب
الحلل المطرز فی المعما و اللغز
درمعما
الکتاب فی علم الاسطرلاب
کنه المراد فی علم الوفق و الاعداد
دیوان شعر
تهلیلیه التوحید من نفس الرحمن
منابع
مجموعهای از گفتاوردهای مربوط به شرفالدین علی یزدی در ویکیگفتاورد موجود است.
تاریخ ادبیات در ایران، ذبیحالله صفا، ناشر:نشر فردوس؛ ۱۳۷۱ «تهلیلیه التوحید من نفس الرحمن» به عنوان رساله دکتری ناصر خراسانی در بهمن ماه سال ۱۳۹۹ در دانشگاه آزاد واحد تهران شمال با راهنمایی دکتر غلامعلی آریا و دکتر داود چوگانیان دفاع شد.
ردهها:
اهالی ایران در سده ۱۵ (میلادی)اهالی یزدتاریخنگاران اهل ایرانتاریخنگاران سده ۱۵ (میلادی)تیموریاندرگذشتگان ۱۴۵۴ (میلادی)زندگینامهنویسان اهل ایرانزندگینامهنویسان مردشاعران اهل یزدشاعران مرد اهل ایران
شرح حال شرف الدين على اليزدى(790 - 858 هـ = 1388 - 1454 م)