بسم الله الرحمن الرحیم
آزادی اسرای آمریکایی و غربی در لبنان(1408 هـ = 1367 ش = 1988 م)
آزادی اسرای آمریکایی و غربی در لبنان(1408 هـ = 1367 ش = 1988 م)
اعلان جمهوري اسلامي ايران(1399 هـ = 1358 = 1979 م)
۰۷:۰۱ - ۲۸ مرداد ۱۳۹۷
باشگاه خبرنگاران جوان وبگردی مناسبتی
به مناسبت کودتای 28 مرداد/
کودتا و آوارگی سرنوشت کسانی که به آمریکا اعتماد کردند
اعتماد نابجا به آمریکا موجب تحمیل هزینههای فراوان و در اکثر موارد جبرانناپذیر به افراد و منافع ملی کشورشان شده است.
به گزارش گروه وبگردی باشگاه خبرنگاران جوان؛ «هر فرد و هر جریانی که برای اسلام و به نام اسلام کار میکند، اگر به آمریکا اعتماد کند، دچار خطای بزرگ شده و سیلی آن را خواهد خورد» این جمله، شاهبیت فرمایشات رهبر معظم انقلاب اسلامی در اجتماع عظیم و پرشکوه قشرهای مختلف مردم در حرم مطهر امام خمینی(ره) در 14 خردادماه 1395 بود.
حضرت آیتالله خامنهای این نقشه راه تاریخی را در حالی پیش پای ملت ایران قرار داد که با توجه به مذاکرات فیمابین ایران و آمریکا و انعقاد توافق نافرجام «برجام»، برخی افراد در داخل کشور تلاش داشتند تا با گسترش این مذاکرات به دیگر حوزهها، به قول خود با «اعتمادسازی» برای طرف آمریکایی، از آنها امتیاز دریافت کنند!
این سخنان دقیق رهبر انقلاب منطبق بر واقعیات موجود تاریخی است و با مرور تاریخ معاصر، نمونههای فراوانی را میتوان پیدا کرد که تصور داشتند با اعتمادسازی نزد سرمداران آمریکا و عدول از اصول خود، میتوانند بر مشکلات فائق بیایند اما خروجی این دیدگاه تنها به نابودی این افراد و از بین رفتن منافع ملی کشورهایشان خلاصه گردید!
با توجه به در پیش بودن سالگرد کودتای آمریکایی 28 مرداد علیه دولت مصدق، در این مجال در دو بخش به بازخوانی سرنوشت برخی مصادیق داخلی و خارجی که با اعتماد نابجا به آمریکا موجب تحمیل هزینههای فراوان و در اکثر موارد جبرانناپذیر به خود و منافع ملی کشورشان شدند، میپردازیم:
*********************
حسننیتی که حسننیت به دنبال نداشت
اعتماد دستگاه دیپلماسی دولت سازندگی به آمریکا در روند آزادی اسرای آمریکایی در لبنان از ماجراهای عبرتآموز تاریخ معاصر است.
در 1367، آزادی اسرای غربی در لبنان موضوعی حیاتی برای ایالات متحده و اروپا بود. در همین زمان، جنگ بین ایران و عراق پایان یافته بود و اقتصاد ایران شدیداً نیازمند منابع مالی برای بازسازی بود.
در این دوره، ایران پیامهای تشویقآمیزی مبنی بر «حسننیت در مقابل حسننیت» از سوی واشنگتن دریافت کرد. طی سخنرانی آغاز ریاستجمهوری، جورج بوش نخستین چراغ سبز را از خود نشان داد: «امروز شاهدیم، آمریکاییها را که بدون دلیل و علیرغم میل خودشان در سرزمینهای خارجی نگهداری میشوند. اینجاست که همکاری میتواند نشان داده شود. این کمک در خاطر ما خواهد ماند. حسننیت، حسننیت به دنبال میآورد، خوش قولی دلیلی است که میتواند به شکل پایانناپذیری ادامه پیدا کند.»
پس از مدتی کش و قوس، سرانجام دبیرکل سازمان ملل، «جیانی پیکو» را که از مشاورانش بود به ایران میفرستد. مأموریت پیکو این بود که رفسنجانی را به آزادی اسرای آمریکایی راغب کند. فرستاده آمریکا به ایران پس از ورود به تهران با «محمدجواد ظریف» دیدار میکند. پس از این دیدار، وی بههمراه ظریف وارد دفتر کار هاشمی رفسنجانی میشود. طرف ایرانی بهجهت اینکه قصد داشته مذاکرات پنهانی بماند، حتی مترجم را هم از جلسه خارج میکند.
کودتا و آوارگی سرنوشت کسانی که به آمریکا اعتماد کردند
مشاور دبیرکل سازمان ملل در این جلسه به هاشمی میگوید: «رئیسجمهور آمریکا تقاضا کرده که به آزادی گروگانهای آمریکایی در بیروت کمک کنید. البته این کمک بیاَجر نمیماند.» هاشمی نیز پاسخ میدهد: «ما اولاً نمیدانیم این گروگانها در لبنان هستند یا خیر؟ اما اگر آمریکاییها حسننیتشان را نشان دهند و مطمئن شویم جدی هستند و اگر کاری از دست ما ساخته باشد، هم بهخاطر لبنان و هم مسائل انسانی این کار را خواهیم کرد. اما بدین شرط که آمریکا در مسئله جنگ ایران و عراق در تعیین متجاوز و خسارتها، بیطرفانه عمل کند و از سیاستهای خصمانهاش در قبال ایران دست بردارد».
پس از آن، رئیسجمهور وقت ایران، محسن رضایی را میخواهد و از او میخواهد که موضوع را بررسی کند که میتواند در این زمینه کاری انجام دهد یا نه. محسن رضایی نیز یکی از فرماندهان سپاه را به لبنان میفرستد تا با اعضای بلندپایه حزبالله برای آزادی اسرا مذاکره کند. این گفتوگوها به نتیجه نمیرسد اما رضایی به آن فرمانده دستور میدهد که تا زمان آزادی اسرا در لبنان بماند.
سرانجام، پافشاری ایران اثرگذار میشود و مقامات حزبالله آزادی اسرای آمریکایی را میپذیرند و ظرف دو ماه و نیم بعد اسرا «یکی یکی» آزاد میشوند. پس از آزادی اسرا، ایران در انتظار مشاهده حسننیت طرف غربی و همان اَجری که بوش پدر (رئیسجمهور وقت آمریکا) داده بود، میماند اما پس از گذشت مدتها خبری از وعده طرف آمریکایی نمیشود لذا مقامات ایرانی با دبیرکل سازمان ملل تماس میگیرند که چرا خبری از تحقق وعده بوش پدر نشد؟
مقامات ایرانی که در داخل کشور نیز به شدت بهجهت کمک برای آزادی اسرا و عدم دریافت امتیاز از آمریکاییها تحت فشار بودند، با پیکو، همان فرستاده دبیرکل سازمان ملل به تهران تماس میگیرند که چرا آمریکا نامه تشکر نمیفرستد؟ جان پیکو نیز به گوش مقامات آمریکایی میرساند: «ایرانیها منتظر یک حرکت از طرف آمریکا هستند. باید منصف باشیم، چون من به آنها قول دادم.»
پس از تلاشهای ایران برای دریافت پاسخ، برنت اسکوکرافت با اعضای شورای امنیت ملی آمریکا جلسه میگذارد و پس از جلسه تصمیم گرفته میشود که آمریکا به زیر میز توافقات فیمابین تهران ــ واشنگتن بزند. آنان بهبهانه انجام حرکتهای تروریستی از جمله ترور مخالفان حکومت و همچنین فتوای چند سال قبل امام خمینی(ره) درخصوص ارتداد سلمان رشدی، بهبود روابط را بسیار بسیار سخت دانستند و مدعی شدند که تهران عملاً به وعدههایی که پیشتر مبنی بر حسننیت داده بود، عمل نکرده است.[7] آمریکائیها گفتند: «ما گفتیم نشان دادن حسننیت باعث حسننیت متقابل میشود، ولی نگفتیم اگر ایرانیان گروگانها را آزاد کنند، بدون توجه به باقی قضایا، به این اقدام پاسخ مطلوب و مساعد میدهیم. ما گفتیم حسننیت بهدنبال خود حسننیت میآورد. انجام دادن وقایع تروریستی دیگر، تعریف آمریکا از حسننیت نیست.»
شرح حال آزادی اسرای آمریکایی و غربی در لبنان(1408 هـ = 1367 ش = 1988 م)