بسم الله الرحمن الرحیم
متابولیسم-سوختوساز-دِگَرگشت
فهرست علوم
الطبّ و الطبيب
احادیث مرتبط با طب-پیشگیری-درمانی
میکروب-میکروارگانیسم
باکتریها
*****************
ویکیپدیا:
متابولیسم (دگرگشت)
آنابولیسم (فراگشت)
کاتابولیسم (فروگشت)
متابولیسم
متابولیسم
بخشی از مجموعه مباحث دربارهٔ
بیوشیمی
زیستشیمی
سوختوساز، دِگَرگشت یا مِتابولیسم (به انگلیسی: Metabolism)، مجموعهٔ تغییرهای ترکیبی و تخریبی در موجودات زنده است. دگرگشت مجموعهای از تحولات شیمیایی زندگی پایدار در سلولهای سازوارههای زنده است. آنزیمهایی که واکنشها را کاتالیز میکنند، به سازوارهها (ارگانیسمها) اجازه رشد و تولیدمثل، حفظ ساختار، و پاسخ به محیط خود را میدهند. کلمه دگرگشت به تمام واکنشهای شیمیایی که در ارگانیسم زنده اتفاق میافتد نیز اشاره دارد، از جمله گوارش و انتقال مواد به داخل و بین سلولهای مختلف، که در این صورت مجموعه واکنشهای درون سلولها، دگرگشت واسطهای یا دگرگشت متوسط نامیده میشود.
متابولیسم معمولاً به دو دسته تقسیم میشود. فروگشت (کاتابولیسم) که باعث شکسته شدن مواد و تولید انرژی به وسیله تنفس سلولی میشود، و فراگشت (آنابولیسم) که برای ساخت اجزای سلول از جمله پروتئینها و اسید نوکلئیک از انرژی استفاده میکند.
واکنشهای شیمیایی متابولیسم در چند مسیر سوختوساز سازماندهی میشوند و طی آنها یک ماده شیمیایی توسط دنبالهای از آنزیمها در طول مجموعهای از مرحلهها به ماده شیمیایی دیگر تبدیل میشود. آنزیمها برای متابولیسم ضروری هستند زیرا با اتصال به فرایندهایی که انرژی آزاد میکنند به ارگانیسم اجازه میدهند تا انرژی لازم برای واکنشهای مطلوب را فراهم کنند. آنزیمها بهعنوان کاتالیز باعث میشوند تا واکنشها با سرعت بیشتری عمل کنند. آنزیمها به نظریه کنترل مسیرهای متابولیکی در پاسخ به تغییرات در محیط سلول، یا پیامرسانی سلولی از سلولهای دیگر نیز اجازه میدهند.
سیستم متابولیسم یک ارگانیسم تعیین میکند که کدام ماده سم و کدام ماده برای تغذیه (ماده مغذی) است. به عنوان نمونه، بعضی پروکاریوتها از سولفید هیدروژن به عنوان ماده مغذی استفاده میکنند، در حالی که این گاز برای جانوران سمی است.[۱] سرعت متابولیسم، میزان سوختوساز پایه (BMR)، بر مقدار مواد غذایی لازم برای ارگانیسم و همچنین توانایی آن در بهدستآوردن غذا تأثیر دارد.
یکی از ویژگیهای قابل توجه متابولیسم، شباهت آن به مسیرهای سوختوساز پایه و اجزای بین گونههای بسیار متفاوت است.[۲] به عنوان مثال، مجموعهای از کربوکسیلیک اسیدها که به عنوان حدواسط در چرخه اسید سیتریک شناخته میشوند در تمام موجودات زنده شناختهشده وجود دارند، در گونههایی از باکتری تک سلولی اشریشیا کلی (E. coli) و پرسلولیهای عظیم مثل فیلها یافت میشوند.[۳] این شباهت قابل توجه در مسیرهای سوخت و ساز احتمالاً به دلیل شباهت اولیه آنها در تاریخ فرگشتی حیات و حفظ اثربخشی آن است.[۴][۵]
بهطور خلاصه میتوان گفت: متابولیسم، روندهای شیمیایی هستند که ادامهٔ زندگی را برای سلولها امکانپذیر میسازد.[۶]
واژه شناسی
متابولیسم فراواژگان آنابولیسم و کاتابولیسم است. در زبان یونانی باستان، άνω به معنای بالا، κάτω به معنای پایین و βολή به معنای رسیدن است. [۷]
metavocabulary---فراواژگان
Metavocabularies of Reason: Pragmatics, Logic, and Semantics” Robert Brandom's 2022 University of Pittsburgh Philosophy of Language Ph.D.
آنابولیسم
با فرگشت اشتباه نشود.
آنابولیسم (به انگلیسی: Anabolism) یا فراگشت[۱] یک فرایند شیمیایی و سازنده در روند سوختوساز بدن (متابولیسم) است که در آن انرژی مصرف میشود تا مواد سادهتر مانند اسید آمینو ترکیب گردد و ترکیبات آلی پیچیدهتر مانند آنزیم و نوکلئیک اسید ساخته شود.
به فرایند برعکس آن یعنی تخریب مولکولهای آلی پیچیده برای دریافت انرژی کاتابولیسم (فروگشت) میگویند.
بیوسنتز و آنابولیسم هر دو به مجموعهای از واکنشهای شیمیایی در سلول اشاره دارند که طی آنها مولکولهای پیچیدهتر از مولکولهای سادهتر ساخته میشوند. اما بیوسنتز زیرمجموعهای از آنابولیسم است. آنابولیسم به کل فرآیند ساخت مولکولهای بزرگتر اشاره دارد، در حالی که بیوسنتز به طور خاص به ساخت مولکولهای زیستی مانند پروتئینها، کربوهیدراتها، لیپیدها و اسیدهای نوکلئیک اشاره دارد.[۲]
جستارهای وابسته
متابولیسم (دگرگشت)
کاتابولیسم (فروگشت)
منابع
کاتابولیسم
کاتابولیسم (به انگلیسی: Catabolism) یا فروگشت[۱] یک فرایند گرمازای درون سلولی است که طی آن مولکولهای پیچیده به مولکولهای سادهتر تجزیه میشوند. کاتابولیسم و آنابولیسم دو رکن اصلی متابولیسم بدن هستند.
متابولیسم-سوختوساز-دِگَرگشت